het Pianola Museum

Pianolamuseum

Alweer moet het museum de deuren gesloten houden. Juist in het laatste kwartaal van het jaar hadden we altijd heel veel bezoekers voor onze succesvolle concertserie. Wat doet de gemeente Amsterdam ter compensatie? Niets, omdat we geen gesubsidieerde instelling zijn? Er moet echt iets positiefs tegenover komen te staan met de blik gericht op de toekomst.

Het antwoord van de wethouder op ons recente raadsadres was merkwaardig genoeg, dat hulp aan het Pianola Museum strijdig zou zijn met de wet Markt en Overheid. Dat zou dan immers voor alle subsidies aan culturele instellingen gelden. In plaats van een dooddoener hopen we juist in deze moeilijke tijd op een beleid dat getuigt van waardering voor het werk dat het Pianola Museum al 25 jaar vrijwel zonder overheidssubsidie doet.

Het Pianola Museum staat gelukkig nog niet direct op omvallen. Maar onze inkomsten zijn thans zo minimaal, dat we met onze rug tegen de muur komen te staan, en teruggedrongen worden naar de rand van het bestaansminimum. Alle inkomsten inclusief alle donaties zullen besteed moeten worden om de huur aan de gemeente en andere basiskosten (energie, telefoon, internet) te kunnen blijven opbrengen.

Een instelling als het Pianola Museum met zijn enorme erfgoedcollectie (een stampvol depot van ca. 1.200 vierkante meter) heeft een vaste bestaansbasis nodig om te kunnen overleven. Maar als wij daar al onze inkomsten aan zullen moeten besteden, zal dat betekenen, dat er in de komende vier jaar weer geen enkele ontwikkeling van het museum mogelijk zal zijn. Een gezonde ontwikkeling is nodig om het museum toekomstbestendig te maken en ervoor te zorgen dat het zich grotendeels of geheel zelf zal kunnen blijven bedruipen. De gemeente kan met een minimale subsidie van 25.000 euro ervoor zorgen dat het museum die vaste bestaansbasis krijgt en zal houden. Van daaruit zullen wij de kans hebben om zelf met hulp van vele vrijwilligers, donateurs en fondsen het museum verder op te bouwen naar een solide organisatie die tot in lengte van jaren kan blijven zorgen voor het bijzondere muzikale erfgoed, dat hier in de afgelopen decennia is samengebracht.

Wij hopen dat de gemeente het museum eindelijk de kans zal willen geven de ontwikkelingsmogelijkheden die het pand biedt te gaan benutten. Maar die kans moet ons gegund worden. Allerlei musea en andere culturele instellingen worden wel op een genereuze wijze door de gemeente behandeld. Het is hen gegund. Het Museum Ons Lieve Heer op Solder krijgt alsnog een subsidie van 600.000 euro per jaar. Het is hen gegund. Waarom zou het Pianola Museum niets gegund worden? Met een bedrag van 25.000 euro, dus maar een vierentwintigste deel van de subsidie aan de bijzondere schuilkerk kan de gemeente ervoor zorgen, dat het Pianola Museum de ontwikkeling naar een goed georganiseerd museum op de rails zal kunnen zetten in plaats van nog onafzienbare tijd te moeten blijven balanceren op de rand van het bestaansminimum.

Ook de Amsterdamse Kunstraad pleit ervoor een uitzondering te maken voor erfgoed. Men spreekt van "cultureel kapitaal dat is opgebouwd in termen van erfgoed, bijzondere locaties of collecties" (brief d.d. 24 augustus 2020). Dit is ook zeker van toepassing op het Pianola Museum. Het heeft meer dan 50 jaar gekost om de unieke collectie van het Pianola Museum bijeen te brengen. De bijzondere huisvesting van het museum niet ver van de plek waar de twee Amsterdamse muziekrollenfabieken gevestigd waren (Hollandia en Euterpe) kan ook zeker als een bijzondere en passende locatie beschouwd worden. Dit alles mag niet verloren gaan, integendeel: ook toekomstige generaties zullen hiervan moeten kunnen kennis nemen en genieten.

Een bijzondere aanwinst voor het museum

Enkele dagen geleden hebben we een bijzondere donatie voor de collectie van het museum in ontvangst mogen nemen: een Neo-Bechstein vleugel. Het instrument dateert uit 1931 en werd gebouwd door Bechstein in samenwerking met de firma Siemens. Het is namelijk geen gewone akoestische vleugel, maar het is in feite de eerste commerciëel geproduceerde elektrisch versterkte vleugel. Het instrument heeft wel gewone snaren, maar geen kam en geen zangbodem. De trilling van de snaren, in beweging gebracht door piepkleine hamertjes, wordt omgezet in een elektrische trilling door toonafnemers met grote hoefijzermagneten (per vijf koren van snaren, 18 in totaal). Het instrument is voorzien van een ingebouwde radio en (buizen-)versterker en een aparte kast met een grote luidspreker en een grammofoon. Bechstein trachtte met dit nieuwe ‘muziekmeubel’ voor de huiskamer en de salon een nieuwe trend te zetten in een tijd, waarin de verkoop van piano’s dramatisch gekrompen was. Een soort opvolger van de pianola. Door de crisis van de jaren ’30 was de markt voor automatisch spelende piano’s zelfs helemaal ingestort. Dit nieuwe instrument was tegelijk een soort ’silent piano’ (als men de versterker niet gebruikte), men kon zijn eigen spel meer of minder versterkt laten weergeven en men kon meespelen met radio of grammofoon. In de platencollectie van het museum bevindt zich een aantal Duitse 78-toerenplaten uit de jaren dertig met ‘music minus one’, die wellicht hiervoor bedoeld waren. Het succes was helaas niet erg groot, en er zijn wereldwijd nog maar enkele tientallen exemplaren van dit bijzondere instrument bekend. We zijn de schenker dan ook heel dankbaar hiervoor! Het instrument is nog helemaal compleet en in authentieke staat (de foto is echter van een ander exemplaar). Maar het zou riskant zijn om het nu nog met de oude elektrotechniek te willen laten spelen. Daarom had een neef van de schenker er een apparaat voor gebouwd (een 18-voudige toonmixer en -regelaar), waarmee het op een moderne versterker kan worden aangesloten. Hopelijk kunnen we binnen afzienbare tijd speciale concerten gaan geven met deze nieuwe aanwinst!

 Ons nieuwe museumdepot

Het werk in ons nieuwe depot vordert gestaag, maar het is een enorm karwei. Hier een foto van de afdeling met de muziekrollencollectie. Hier komen in totaal 110 kasten van ruim 3 meter hoogte. In elke gang kunnen ca. 5.000 rollen ordelijk opgeborgen worden. Tegelijk wordt alles in onze database bijgewerkt, zodat in de inventaris binnenkort alle (ruim) 35.000 muziekrollen op te zoeken zullen zijn. Voor dit projekt kregen we van allerlei kanten subsidies, recentelijk nog van het Prins Bernhard Cultuurfonds, om ondanks de Corona-malaise toch hieraan door te kunnen werken.

Vanaf 20 november weer open?

Via onze website kunt u alvast weer kaarten bestellen voor een museumrondleiding of een museumconcert. Tenzij nieuwe Corona-maatregelen weer roet in het eten gooien!

ZONDAG 22 november om 11.30 uur: KOFFIECONCERT Op de zondagmorgen een gevarieerd programma met gezellige en bijzondere muziek op pianolarollen onder het genot van een (gratis) kopje koffie. Toegang: € 12,- (Stadspas € 10,-)

ZONDAG 29 november om 11.30 uur: KOFFIECONCERT Op de zondagmorgen een gevarieerd programma met gezellige en bijzondere muziek op pianolarollen onder het genot van een (gratis) kopje koffie. Toegang: € 12,- (Stadspas € 10,-)

Aanwinsten

Steeds vaker krijgt het museum van allerlei kanten instrumenten aangeboden, soms heel bijzondere, vaak, voor ons, heel ‘gewone’. Hoewel ons nieuwe depot behoorlijk groot is, moeten we ervoor waken dat dit overvol raakt. We willen natuurlijk graag voorkomen dat mooie instrumenten (al of niet via de Kringloopwinkel) bij het grofvuil zullen belanden. Wie zo’n ‘asielzoeker’ in huis wil nemen, kan ons dit laten weten. Meestal hebben ze wel een opknapbeurt nodig!

Donaties

Het museumbezoek komt hopelijk na 20 november weer enigszins op gang, maar met slechts een handjevol bezoekers per dag natuurlijk nog lang niet terug op het oude niveau. We zijn erg afhankelijk van het spoedige herstel van het toerisme en het uitgaansleven. Met de huidige inkomsten kunnen we nooit al onze kosten dekken, al proberen we deze ook zo laag mogelijk te houden. De vergoedingen die we van de overheden kunnen krijgen, zullen uiteindelijk maar een deel van ons verlies kunnen goedmaken. Gelukkig hebben velen ons al gesteund om deze moeilijke periode te kunnen overbruggen. Wilt u ook een speciale corona-donatie aan het museum doen, dan kan dat op het rekeningnummer: NL15 INGB 0003 7082 54 tnv Piano Museum Vriendenkring Amsterdam Het museum (Stichting Nederlands Piano Museum) staat bij de Belastingdienst te boek als (culturele) ANBI, waardoor giften aan het museum aftrekbaar zijn. Het meeste belastingvoordeel hebt u bij een schenkingsovereenkomst voor vijf jaar. De verplichting deze bij een notaris vast te leggen is vervallen, dus kunt u dat zelf direct in overleg met het museum doen. Het belastingvoordeel kan oplopen tot 65% van uw donatie! Bij voorbaat heel veel dank voor uw hulp.